Διασχίζοντας τη Χίο, το πέμπτο μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας, οι εναλλαγές του τοπίου είναι έντονες. Όποιος ενδιαφέρεται να την περπατήσει, είναι χρήσιμο να έχει μια γενική εικόνα της μορφολογίας της, αλλά και των πραγμάτων που θα συναντήσει.

Στη νότια Χίο το ανάγλυφο είναι ήπιο, με αρκετές πεδινές εκτάσεις και μικρά χωράφια με καλλιέργειες. Η ζωή περιστρέφεται εδώ και αιώνες γύρω από τον πολιτισμό της μαστίχας, με τους Γενοβέζους να έχουν αφήσει την σφραγίδα τους σε αυτό το κομμάτι του νησιού. Οργάνωσαν τα μαστιχοχώρια για να εντατικοποιήσουν την καλλιέργεια της μαστίχας, τα οχύρωσαν και έχτισαν βίγλες στα παράλια του νησιού για να τα προστατέψουν από τους πειρατές. Στον Κάμπο έχτισαν τ’ αρχοντικά τους και εισήγαγαν την καλλιέργεια των εσπεριδοειδών. Τα μεσαιωνικά καστροχώρια, οι βίγλες, ο Κάμπος και φυσικά η μαστίχα αποτελούν σήμερα βασικούς πόλους έλξης επισκεπτών.

Στην κεντρική Χίο βρίσκεται το γυμνό και υποβλητικό οροπέδιο του Αίπους, ένα ορόσημο της τοπικής ιστορίας, κατοικημένο στους αρχαίους χρόνους και σημείο στρατηγικής σημασίας, αφού αποτελεί πέρασμα για τη βόρεια Χίο. Δυτικότερα, το βυζαντινό μοναστήρι της Νέας Μονής και ο έρημος Ανάβατος, ο “Μυστράς του Αιγαίου”, αποτελούν σημεία αναφοράς για τους χιώτες και απαραίτητες στάσεις για τους επισκέπτες.

Στα βορειοδυτικά, βρίσκεται η Αμανή, με κέντρο τη Βολισσό. Τα χωριά της Αμανής, παραδοσιακά απομονωμένα λόγω απόστασης και ανάγλυφου από την υπόλοιπη Χίο, είναι μικρά και φτωχικά. Η περιοχή ήταν γνωστή στην αρχαιότητα για τον περίφημο Αριούσιο οίνο, ενώ μέχρι και σήμερα υπάρχουν πολλά αμπέλια στις αναρίθμητες πεζούλες. Πέρα από το εκτεταμένο δίκτυο μονοπατιών που ενώνει τα χωριά της Αμανής, επιβεβλημένος είναι ένας περίπατος στα παλιά ορυχεία αντιμονίου στην Κέραμο και μια επίσκεψη στα ιαματικά λουτρά στην παραλία των Αγιασμάτων.

Στα βορειοανατολικά δεσπόζει το Πελινναίο, ο μεγαλύτερος ορεινός όγκος του νησιού με την τρίτη ψηλότερη κορυφή του Αιγαίου, τον προφήτη Ηλία (1297m), πάνω στην οποία βρίσκεται το μεταλλικό μπλε εξωκκλήσι της Αγίας Τριάδας. Ο σημαντικότερος οικισμός, πατρίδα ναυτικών, είναι τα Καρδάμυλα, ενώ μικρά χωριά είναι χτισμένα περιμετρικά, στους πρόποδές του βουνού. Πολλοί είναι οι αρχαίοι μύθοι και οι λαϊκές ιστορίες που συνοδεύουν την περιοχή, που αποτελεί το πλέον ανέγγιχτο φυσικό τμήμα του νησιού, με έντονο το στοιχείο του νερού και μεγάλη βιοποικιλότητα.

Για τους ανθρώπους που αγαπούν τη φύση, η Χίος παρουσιάζει ενδιαφέρον και από πλευράς χλωρίδας και πανίδας. Η γεωγραφική της θέση έχει σαν αποτέλεσμα την συνεύρεση ευρωπαϊκών αλλά και ασιατικών ειδών, ενώ σημαντικός είναι ο αριθμός των ενδημικών φυτών, κυρίως αγριολούλουδων και αρωματικών. Έτσι, πεζοπορώντας κανείς σε διαφορετικές εποχές, συναντάει θυμάρι, ρίγανη, φασκόμηλο και αγριολεβάντα, τσάι του βουνού, πάνω από εκατό είδη ορχιδέας και φυσικά τις λαλάδες, άγριες τουλίπες που κοκκινίζουν τα χωράφια την άνοιξη.

Κλείνοντας, αξίζει μια αναφορά στις 91 παραλίες της Χίου. Οι αμμουδιές και οι οργανωμένες πλαζ είναι ελάχιστες. Οι περισσότερες έχουν βότσαλα ή λεπτό χαλίκι, είναι πεντακάθαρες και με ελάχιστο κόσμο. Στα περισσότερα μονοπάτια της Χίου η οπτική επαφή με τη θάλασσα είναι συνεχής και, αν το επιτρέπει ο καιρός, κάθε κουραστική διαδρομή μπορεί να συνοδευτεί από μια βουτιά.